Siber Güvenlik Siber Mevzular

PC-BSD 9 İşletim Sistemi İncelemesi

PCBSD Nedir?

PCBSD, bilişim okuryazarı olarak tanımlanan kullanıcıları hedefleyen bir FreeBSD tabanlı işletim sistemidir. FreeBSD tabanlı olması bir çok kullanıcıya kurulumunun ve kullanımının zor olduğunu düşündürecektir. Sanılanın tam aksine, PCBSD geliştirme ekibi kullanıcılara, kolayca kurulup, kullanılabilen bir işletim sistemi sunmaktadır. Bunun için de her yeni sürüm masaüstü kullanıcılarının gereksinimleri dikkate alınarak geliştirilmektedir. Kurulum grafik bir arayüz ve fare ile gerçekleştirilmektedir. Kurulumun tamamlanmasının ardından sistemi yeniden başlattığınızda seçtiğiniz masaüstü veya pencere yöneticisi ile sistemi kullanmaya başlayabilirsiniz. Kurulum aşamasında, sonradan gereksinim duyulabilecek olan donanım sürücüsü, kablosuz ağ yapılandırması, yedekleme ve geri yükleme ayarları ile çoklu ortam bileşenleri hazır olarak geldiği için ek bir yapılandırmaya ve kuruluma gereksinim duyulmamaktadır. Gereksinim duyulan yazılımlar da FreeBSD portları veya PCBSD’e özgü olan PBI paketleri ile kolaylıkla kurulup kullanılabilmektedir. PCBSD, bir BSD sisteminin gücüne ve kararlılığına, aynı zamanda da bir masaüstü işletim sisteminin basitliğine ve kolay yapısına sahiptir ve bunları birleştirmektedir.

PCBSD Güncel Sürümü

Geliştirme süreci FreeBSD geliştirme sürecine paralel olarak yürütülmektedir. Yeni sürümler genel olarak yeni FreeBSD sürümü ile aynı zaman aralığında yayınlanmaktadır. Bugün için kod adı Isotope Edition olan 9. kararlı sürümü yayınlanmış durumdadır. PCBSD kullanmak istiyorsanız 9. sürüm iyi bir seçenek olacaktır. Yaza doğru PCBSD 10. sürüm çalışmaları başlayacaktır.

PCBSD Kurulumu

PCBSD kurulumu temel olarak iki bileşenden oluşmaktadır. Birincisi kurulum uygulaması, ikincisi masaüstü ve uygulamalardır. Kurulum uygulaması sistemi başlatır, klavye ayarlarını yapar, diski bölümler, kullanıcı hesaplarını oluşturur, yapılandırmayı ve gerekli dosyaları seçilen kurulum kaynağından diske kopyalar ve sistemi yeniden başlatır. Masaüstü ve uygulamalar PCBSD/ FreeBSD kaynak kodu, FreeBSD portları, PCBSD’ye özgü kurulum dosyaları olan PBI ile sunulan ek yazılımlardan oluşmaktadır. CD kurulumları 9. sürümünde sadece kurulum uygulamasını barındırmaktadır. Masaüstü ve uygulamalar ağ üzerinden erişilerek kurulmaktadır. DVD seçeneği kurulum ve masaüstü ile diğer uygulamaları barındırmakta olduğundan ağ üzerinden kuruluma gerek kalmamaktadır. USB seçeneği ise hem kurulum hem de kurulum, masaüstü ve uygulamalar olmak üzere iki ayrı seçenek ile sunulmaktadır. CD/DVD kurulumu sistemin optik sürücüye sahip olmasını zorunlu kılmaktadır. Netbook gibi optik sürücüsü olmayan cihazlar için USB kurulumu uygun olacaktır.

Buna ek olarak 9. sürümünde CD sadece kurulum uygulaması ile gelmemektedir. CD kalıbı sadece LXDE masaüstü ortamını ve genel sistemi kurmaktadır. DVD ve USB kurulum seçenekleri kurulum, masaüstü ve uygulamalar ile gelmektedir. PCBSD standart olarak birincil disk bölümüne (primary partition) kurulmaktadır. Bu nedenle  bilgisayarda birden fazla işletim sistemi bulunuyorsa kurulum öncesi diskinizi yeniden bölümlemeniz gerekebilir. PCBSD kurulum uygulaması sabit disk üzerindeki disk bölümlerini yeniden boyutlandıramamakta ve düzenleyememektedir. Bu nedenle disk bölümlerini yeniden boyutlandıracaksanız bunu yapabilen bir yazılım ile disk üzerinde boş bir birincil disk bölümü oluşturmanızın ardından PCBSD kurmanız gerekecektir. Kurulum için
en az 5 GB alan gereklidir ama tercihen 20 GB bir alan başlangıç için uygun olacaktır.

Dosya Sistemi Seçenekleri UFS, ZFS ve Disk Şifreleme

PCBSD temel olarak iki farklı dosya sistemi seçeneği sunmaktadır: İlki FreeBSD özgün dosya sistemi olan UFS ve diğeri de SUN mühendisleri tarafından geliştirilen ZFS’dir. 64 bit işlemci ve en az 4 GB RAM’e sahip olan bir sistemde ZFS dosya sistemini kullanabilirsiniz. Sisteminiz bunu sağlamıyorsa ZFS dosya sistemini kurmayın, sistem son derece yavaş çalışacaktır. Sabit disk üzerinde oluşturulan dosya sistemi kurulum sırasında şifrelenebilmektedir.
Böylelikle hassas verilerin güvenliği sağlanabilmektedir.
PCBSD kurulumunda seçilen dosya sistemleri eğer şifrelenmemişler ise diğer işletim sistemleri tarafından kısmen erişilebilmektedir. Linux dağıtımları, UFS dosya sistemi desteğine sahip çekirdek kullanıyorsa UFS disk bölümlerini okuyabilmektedir. Benzer olarak Windows için de ek yazılımlar ile disk bölümleri okunabilir. UFS disk bölümleri okunabilir olmakla birlikte ZFS dosya sisteminin okunması söz konusu değildir. Bu nedenle iki veya daha çok sayıda işletim sistemi arasında dosyalarınızı paylaştıracaksanız harici bir disk ve disk üzerinde VFAT/FAT/FAT32 dosya sistemine sahip bir bölüm kullanmanız gerekecektir.

Açılış Yöneticisi Yapılandırması

Bilgisayarda birden fazla işletim sistemi kullanıyorsanız bir açılış yöneticisine gereksinim duyulacaktır. PCBSD
ön tanımlı olarak FreeBSD açılış yöneticisini kullanmaktadır. PCBSD’yi ek sistem olarak kullanıyorsanız bu durumda PCBSD açılış yöneticisi işinizi görecektir. Windows + PCBSD veya Windows + PCBSD + Linux dağıtımı şeklindeki bir kuruluma sahipseniz, diğer işletim sisteminin açılış yöneticisini kullanabilirsiniz. Örneğin GRUB/GRUB2 ile PCBSD başlatılabilir.

Paket Yönetimi: PBI ve FreeBSD Ports

PCBSD üzerinde yazılım kurmak ve kaldırmak için iki yol vardır. Birincisi FreeBSD portları, ikincisi de PCBSD’nin
kendisine özgü olan PBI (Push Button Installer) dosyalarını kullanmaktır. FreeBSD portları, kurulmasını istediğiniz yazılım için gerekli tüm işlemleri yapmanızı sağlayan FreeBSD geliştiricileri ve kullanıcıları tarafından hazırlanan farklı yazılımların sistemde kaynak koddan derlenerek kurulmasını sağlayan bir araçtır. Kaynak koddan derlemek FreeBSD portları ile son derce kolaydır ancak kaynak koddan derlemek kolay olmasına karşı, zaman alıcı olabilir. Özellikle de netbook kullanıyorsanız. ;) Masaüstü işletim sistemleri yazılım, kurulum ve kullanımını kolaylaştıran yöntemleri kullanmaktadır. Böylelikle yazılımların yönetilmesi kolaylaşmaktadır. Örneğin Windows’taki exe ve MAC OS’taki dmg dosyaları ile kurulum gibi. PCBSD aynı şekilde yazılım yönetimi için PBI dosyalarını/paketlerini kullanır. PBI dosyası, basitçe bir sıkıştırılmış arşiv dosyasıdır. İçerisinde derlenmiş, kullanılmaya hazır yazılım ile kurulum öncesi, sonrası ve kaldırma öncesi ve sonrası yapılacak işlemlere ait yönergeleri bulunmaktadır. PBI dosyalarını kurmak için kendiniz pbidir.com sitesinden ilgili dosyayı bulup, bilgisayara indirebilir ve üzerine çift tıklayarak kurabilirsiniz. PBI dosyalarını kurmak için ilgili dosyaları İnternet üzerinden kendiniz arayıp indirebileceğiniz gibi PCBSD içerisinde yer alan araçları da kullanabilirsiniz. 9. sürüm ile gelen AppCafe, PBI dosyaları, sürücü ve sistem güncellemelerini tek bir arayüz üzerinden yapmanızı sağlar. İlgili sekmelere tıklayarak kurulabilecek olan güncellemeleri seçebilir ve kurabilirsiniz. PBI dosyalarına doğrudan AppCafe ile erişip, onları kurabilirsiniz. Sisteme ait yamalar, AppCafe ile kurulan yazılımların güncel sürümlere terfisi gibi işlemler araç çubuğuna yerleşen bir simgeye tıklanarak yapılabilir. PBI dosyalarını elle indirip kuracak olan kullanıcılar dosya boyutlarının büyüklüğünü fark edecektir. Bunun nedeni FreeBSD tasarımı ile PBI paket sisteminin ilk sürümlerinden bu yana üzerinde gerçekleştirilen geliştirme çalışmalarıdır. Her bir PBI dosyası yazılımı, gerekli olan
kütüphaneleri barındırır. Bu nedenle PBI dosyaları boyut olarak büyüktür. Linux dağıtımı kullanıcıları burada yanılgıya düşebilirler. Bir uygulamayı depodan bir yazılım yönetim aracı ile kurduğunuzda yazılım ile birlikte bağımlılıkları da kurulacaktır. Yazılımı kaldırdığınızda ise bağımlılıkları geride kalacaktır. PBI bu durumun önüne geçmek için çözüm olarak her yazılımın gereksinim duyduğu tüm dosyaları tek bir dosya olarak sunmakta ve farklı PBI dosyalarının barındırdıkları kütüphaneler ve benzeri diğer dosyaların bir başka PBI tarafından yeniden kurulmasını önleyen bir mekanizmaya sahiptir. Bu durumda bir dosyadan sadece bir kopya sistemde bulunacak ama PBI paketini kaldırdığınızda ise söz konusu dosyalar ve kütüphaneler halen başka uygulamalar tarafından kullanılıyorsa bunlar kaldırılmayacaktır. PBI tasarımındaki farklılık, yazılım kurulumu ve kaldırılması gibi işlemlerden kaynaklanan olası artık ve kesik dosyalar sorununu çözme amacını taşımaktadır.

X Yapılandırması

Kurulum sırasında görüleceği üzere PCBSD grafik kartı ile ilgili bir işlem yapılamamaktadır. PCBSD kurulum sonrasında sistemi yeniden başlattığınızda ekran çözünürlüğünüzü ve donanım sürücülerini seçebileceğiniz bir arayüz sunmaktadır. Bu arayüz ile grafik kartına ait ilgili sürücüyü ve ekran çözünürlüğünü seçebilirsiniz. ATI ve Intel grafik kartları için Xorg sürücüleri kullanılmaktadır. Nvidia yongalı bir kartınız varsa Nvidia resmi açık kaynak kodlu nv sürücüsünü veya Nouveau sürücüleri yada kapalı kaynak kodlu resmi Nvidia sürücüleri arasında seçim yapabilirsiniz. Diğer grafik kartları için de Xorg ile gelen sürücüler sorunsuz olarak çalışmaktadır. ATI ve Intel için ise halen yürütülen çalışmalar sonuçlanmadan Windows sürücülerindeki performansı yakalamak henüz söz konusu olmayacaktır. Ancak buna rağmen var olan sürücüler vasat bir ekran kartı ile de oldukça iyi sonuçlar vermektedir.

Masaüstleri ve Pencere Yöneticileri

İlk sürümlerinden bugüne dek öntanımlı masaüstü ortamı olarak KDE’yi tercih etmiştir. Bunun yanında eski sürümlerde Fluxbox pencere yöneticisini de kullanıma sunmuştur. Kullanıcılar farklı masaüstleri ile pencere yöneticilerini denemek için ise pbidir.com veya Software Manager ile kurulumu yapabilirler. Böylelikle GNOME, Enlightenment, XFCE ve KDE3’ü de KDE 4 ve Fluxbox yanında kullanabilirler. 9. sürüm ile seçenekler artmıştır. KDE4, Fluxbox yanında LXDE, OpenBOX, Windowmaker gibi masaüstü ortamlarını kullanabilirsiniz.

Sistem Yapılandırması

PCBSD sistem yapılandırması kontrol Merkezi üzerinden yapılmaktadır. Kontrol merkezi önceki sürümlerde KDE 4 ile tümleşik olarak gelmekteydi. Eski sürümlerde KDE Kontrol Merkezi içerisine yapılandırma seçenekleri yerleştirilmiş durumdaydı. 9. sürüm ile Kontrol Merkezi KDE içerisinden çıkarıldı. Halen yapılandırma araçları QT ile geliştirilmekte olsa da 9. sürümde sunmakta olduğu farklı pencere yöneticileri ile masaüstü ortamlarına uyum sağlamak amacı ile bazı değişiklikler yapılmıştır. Böylelikle LXDE ile çalışırken KDE arayüzü karşınıza gelmeden doğrudan LXDE ve sistem ayarları tek bir noktadan yapılabilmektedir. Bu durum diğer masaüstü seçenekleri için de geçerlidir. Kontrol merkezi uygulaması ağ ayarlarından, ekran çözünürlüğüne, dil ayarlarından yedekleme araçlarına kadar tek bir noktadan tüm yönetim görevlerinin yapılabilmesini sağlamaktadır.

Linux Dağıtımı Yerine Tercih Edilebilir Mi?

Alışkın olduğunuz masaüstü deneyimini PCBSD ile de sağlayabilirsiniz. KDE, Gnome, LXDE ve XFCE masaüstü ortamları bu sistem ile de gelmekte. Aradaki fark ise, farklı bir çekirdek kullanılmasından kaynaklanmaktadır. Linux dağıtımı kullananlar kısa sürede bu işletim sisteminin sürümlerine alışabilirler.


Root – Mart – Sayı 9

Yazar Hakkında

Mustafa Sarıdal

Cyber Security R&D Engineer

Yorum yap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.